Cinética y perfil del lactato en karatecas universitarios: comparación entre protocolos incremental y mínimo
DOI:
https://doi.org/10.47197/retos.v76.117680Palabras clave:
Cinética del lactato, deportes de combate, fisiología del ejercicio, metabolismo anaeróbico, test incrementalResumen
Introducción. El presente estudio se planteó un doble propósito: caracterizar la respuesta fisiológica del lactato y comparar dos protocolos para la determinación del umbral anaeróbico en karatecas universitarios de Barranquilla, Colombia.
Objetivo. Caracterizar la respuesta fisiológica del lactato y comparar dos protocolos para la determinación del umbral anaeróbico en karatecas universitarios de Barranquilla, Colombia.
Métodos. La muestra estuvo compuesta por trece deportistas ocho hombres y cinco mujeres; edad: 21.7 ± 2.3 años; IMC: 22.5 ± 1.8 kg/m², quienes realizaron, de manera aleatoria, una prueba incremental específica de patadas (IT) y un test de lactato mínimo (LMT). Durante ambos protocolos se monitorearon las concentraciones de lactato sanguíneo capilar, la frecuencia cardiaca y el número de patadas por minuto. La identificación del umbral de lactato se realizó mediante el consenso de dos evaluadores expertos.
Resultados. Los resultados evidenciaron valores similares de lactato en el umbral para ambas pruebas IT: 4.2 ± 0.9 mmol·L⁻¹; LMT: 4.5 ± 1.0 mmol·L⁻¹; p = 0.31; d = 0.19, así como una respuesta cardiaca elevada y consistente IT: 176 ± 8 latidos por minutos; LMT: 178 ± 9 latidos por minutos; p = 0.27; d = 0.23). No obstante, se observó una diferencia significativa en el rendimiento técnico: el número de patadas en el umbral fue mayor en el LMT 32 ± 6 vs. 28 ± 5 patada por minuto; p = 0.02; d = 0.72. El análisis de Bland–Altman reveló un sesgo medio bajo (−0.3 mmol·L⁻¹) y una alta concordancia inter evaluador (ICC = 0.91).
Conclusiones. Se concluye que, si bien ambos protocolos estiman el umbral de lactato de manera comparable, el LMT ofrece una mayor especificidad técnica, perfilándose como una herramienta valiosa para la planificación del entrenamiento en el ámbito universitario.
Referencias
Agudelo, Cristian & Silva, Briam & Taborda, Hugo & Valencia-Sánchez, Wilder & Gaviria, Samuel. (2019). COMBATES SIMULADOS EN TAEKWONDO: FRECUENCIA CARDIACA, LACTATO SAN-GUÍNEO, FRECUENCIA RESPIRATORIA Y ACELERACIONES (COMBATS SIMULATED IN TAEKWONDO: HEART RATE, BLOOD LACTATE, BREATHING FREQUENCY AND ACCELERA-TIONS). Revista Iberoamericana de Psicologia del Ejercicio y el Deporte. 15. 32-43.
Augustovicova, D., Hadza, R., Magyar, A., Van Biesen, D., & Hruby, M. (2025). Kata selection trends in top-level para-karate competitions: A multi-championship study. BMC Sports Science, Medicine and Rehabilita-tion, 17(1), 33. https://doi.org/10.1186/s13102-025-01081-x
Bacon L, Kern M (1999). Evaluating a test protocol for predicting maximum lactate steady state. J Sports Med Phys Fitness 1999;39(4):300-308
Badillo, J. J. G., & Ayestarán, E. G. (2002). Fundamentos del entrenamiento de la fuerza: Aplicación al alto rendimiento deportivo. INDE.
Billat, V., Sirvent, P., Lepretre, P. M., & Koralsztein, J. P. (2004). Training effect on performance, sub-strate balance and blood lactate concentration at maximal lactate steady state in master endur-ance-runners. Pflugers Archiv : European journal of physiology, 447(6), 875–883. https://doi.org/10.1007/s00424-003-1215-8
Castañeda-Babarro, A. (2021). The wingate anaerobic test, a narrative review of the protocol variables that affect the results obtained. Applied Sciences, 11(16), 7417. https://doi.org/10.3390/app11167417
Chaabène, H., Hachana, Y., Franchini, E., Mkaouer, B., & Chamari, K. (2012). Physical and physiological profile of elite karate athletes. Sports medicine (Auckland, N.Z.), 42(10), 829–843. https://doi.org/10.1007/BF03262297
Chumvangvapee, P., Taweekarn Vannajak, P., Vannajak, K., Kanpetta, Y., Kokittipong, W., & Luesopha, P. (2025). Impact of endurance training on vo₂max, sprint ability, and lactate in youth female bas-ketball players. Retos, 68, 2072–2081. https://doi.org/10.47197/retos.v68.116686
Cometti, G. (2019). El entrenamiento de la velocidad. Paidotribo.
Garcia-Tabar, I., & Gorostiaga, E. M. (2018). A “blood relationship” between the overlooked minimum lactate equivalent and maximal lactate steady state in trained runners. Back to the old days? Frontiers in Physi-ology, 9, 1034. https://doi.org/10.3389/fphys.2018.01034.
Haddad, M., Chaouachi, A., Wong, delP., Castagna, C., Hambli, M., Hue, O., & Chamari, K. (2013). Influence of fatigue, stress, muscle soreness and sleep on perceived exertion during submaximal effort. Physiology & behavior, 119, 185–189. https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2013.06.016
Hausen, M., Freire, R., Machado, A. B., Pereira, G. R., Millet, G. P., & Itaborahy, A. (2021). Maximal and submaximal cardiorespiratory responses to a novel graded karate test. Journal of Sports Science and Medicine, 310-316. https://doi.org/10.52082/jssm.2021.310
Heugas, A. M., Nummela, A., Amorim, M. A., & Billat, V. (2007). Multidimensional analysis of metabolism contributions involved in running track tests. Journal of science and medicine in sport, 10(5), 280–287. https://doi.org/10.1016/j.jsams.2006.07.013.
Huang, T., Liang, Z., Wang, K., Miao, X., & Zheng, L. (2025). Novel insights into athlete physical recovery concerning lactate metabolism, lactate clearance and fatigue monitoring: A comprehensive re-view. Frontiers in Physiology, 16, 1459717. https://doi.org/10.3389/fphys.2025.1459717
Jeong, G., Jung, H., So, W.-Y., & Chun, B. (2023). Effects of taekwondo training on growth factors in nor-mal korean children and adolescents: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Children, 10(2), 326. https://doi.org/10.3390/children10020326
Karakaya, H., Balcıoğlu, T. H., Topsakal, N., & Cöbek Ünalan, P. (2025). Elit karate sporcularında maksi-mal egzersiz sonrası laktat düzeyi, öncelleme zamanı ve tepki süresi değişimlerinin i̇ncelenmesi. Internation-al Journal of Sport, Exercise & Training Sciences, 11(2), 121-130. https://doi.org/10.18826/useeabd.1599901
Kaya, M. Z., & Shahidi, S. H. (2025). Lactate kinetics and fatigue dynamics in elite taekwondo athletes during a 30-second continuous jump protocol. Physical Activity Review, 13(2), 12-21. https://doi.org/10.16926/par.2025.13.16
LÓpez-Laval, I., Mielgo-Ayuso, J., Terrados, N., & Calleja-GonzÁlez, J. (2021). Evidence-based post exer-cise recovery in combat sports: a narrative review. The Journal of sports medicine and physical fitness, 61(3), 386–400. https://doi.org/10.23736/S0022-4707.20.11341-0
Martínez-Rodríguez, A., López-Plaza, D., Nadal-Nicolás, Y., Sánchez-Sánchez, J., Leyva-Vela, B., Cuestas-Calero, B. J., Ramos-Campo, D. J., Andreu-Caravaca, L., & Rubio-Arias, J. Á. (2025). Impact of re-covery strategies on physiological and performance parameters in karate athletes: A random-ized crossover study. Sport Sciences for Health, 21(4), 2993-3005. https://doi.org/10.1007/s11332-025-01509-4
Mirella, R. (2006). Las nuevas metodologías del entrenamiento de la fuerza, la resistencia, la velocidad y la flexibilidad. Editorial Paidotribo
Mundial, A. M. (2013). Declaración de Helsinki de la AMM: principios éticos para las investigaciones médicas en seres humanos [Internet]. Ferney-Voltaire: AMM.
Nema, K., Ruzbarsky, P., Rydzik, Ł., & Peric, T. (2024). Relationship of selected conditioning parameters and sport performance indicators in karate. Frontiers in Sports and Active Living, 6, 1433117. https://doi.org/10.3389/fspor.2024.1433117
Pereyra, E. (2023). Perfil fisiológico y características del combate en karate: una revisión sistemática. Retos, 48, 658–666. https://doi.org/10.47197/retos.v48.96662
Plato, P. A., McNulty, M., Crunk, S. M., & Tug Ergun, A. (2008). Predicting lactate threshold using ventila-tory threshold. International journal of sports medicine, 29(9), 732–737. https://doi.org/10.1055/s-2007-98945
Ribeiro, L. F., Malachias, P. C., Junior, P. B., & Baldissera, V. (2004). Lactate and glucose minimum speeds and running performance. Journal of science and medicine in sport, 7(1), 123–127. https://doi.org/10.1016/s1440-2440(04)80051-3
Shahidi, S. H., Coşkun, G., & E. Holway, F. (2023). Investigation of oxygen uptake kinetics and anthro-pometric profiles in elite kickboxing athletes. International Journal of Kinanthropometry, 3(2), 1-8. https://doi.org/10.34256/ijk2321
Wasserman, K. (1984). The Anaerobic Threshold Measurement to Evaluate Exercise Performance1,2. American Review of Respiratory Disease, 129(2P2), S35-S40. https://doi.org/10.1164/arrd.1984.129.2P2.S35
World medical association declaration of helsinki: Ethical principles for medical research involving human subjects. (2013). JAMA, 310(20), 2191. https://doi.org/10.1001/jama.2013.281053
Xie, H., Mao, X., & Wang, Z. (2024). Effect of high-intensity interval training and moderate-intensity continuous training on blood lactate clearance after high-intensity test in adult men. Frontiers in Physiology, 15, 1451464. https://doi.org/10.3389/fphys.2024.1451464
Descargas
Publicado
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2025 Beatriz Elena Mestre Moron, Everardo Manuel Sanchez Puche, Gabriel Fernando Franco Maya, Edelberto R Redondo Reynoso, José Mauricio Rivero Olmos

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial-SinDerivadas 4.0.
Los autores que publican en esta revista están de acuerdo con los siguientes términos:
- Los autores conservan los derechos de autor y garantizan a la revista el derecho de ser la primera publicación de su obra, el cuál estará simultáneamente sujeto a la licencia de reconocimiento de Creative Commons que permite a terceros compartir la obra siempre que se indique su autor y su primera publicación esta revista.
- Los autores pueden establecer por separado acuerdos adicionales para la distribución no exclusiva de la versión de la obra publicada en la revista (por ejemplo, situarlo en un repositorio institucional o publicarlo en un libro), con un reconocimiento de su publicación inicial en esta revista.
- Se permite y se anima a los autores a difundir sus trabajos electrónicamente (por ejemplo, en repositorios institucionales o en su propio sitio web) antes y durante el proceso de envío, ya que puede dar lugar a intercambios productivos, así como a una citación más temprana y mayor de los trabajos publicados (Véase The Effect of Open Access) (en inglés).
Esta revista sigue la "open access policy" de BOAI (1), apoyando los derechos de los usuarios a "leer, descargar, copiar, distribuir, imprimir, buscar o enlazar los textos completos de los artículos".
(1) http://legacy.earlham.edu/~peters/fos/boaifaq.htm#openaccess